BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN
I. THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi có kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân trước người lạ”
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mầm non
3. Tác giả:
Họ và tên: Đặng Thu Thảo
Ngày, tháng, năm sinh: 29/12/1992
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên - Trường Mầm non Thanh Sơn.
Điện thoại: 0374955261
4. Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường Mầm non Thanh Sơn
Địa chỉ: Thôn Xuân La - Thanh Sơn - Kiến Thuỵ
II. Mô tả giải pháp đã biết:
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”
Đây là một thông điệp khẳng định sự phát triển của trẻ em là nền tảng của sự phát triển của mỗi quốc gia. Trẻ em cần sự quan tâm, giáo dục, chăm sóc và bảo vệ để có cuộc sống yên bình, hạnh phúc và phát triển tốt nhất để có thể trở thành chủ nhân của một đất nước.
Tuy nhiên trong thời gian gần đây, tình hình tội phạm xâm hại thân thể trẻ em có chiều hướng gia tăng với tính chất mức độ ngày càng nghiêm trọng, gây tổn thương nặng nề cho trẻ ở mọi lứa tuổi về tinh thần lẫn thể chất. Đối với trẻ mầm non, trẻ không biết ứng phó trong hoàn cảnh nguy cấp, chưa biết cách tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ từ mọi người.
Đặc biệt ở độ tuổi 3-4 tuổi thường hay tò mò hiếu động, hiểu biết chưa sâu, kỹ năng sống còn hạn chế nên khả năng bị xâm hại sẽ cao hơn trẻ ở các độ tuổi khác. Trước nhiều mối nguy hiểm, phức tạp của xã hội hiện nay, cha mẹ thường sợ hãi tìm cách ngăn cấm con trước các rủi ro nhưng lại quên giải thích cho trẻ hiểu nguyên nhân và cách phòng vệ, hậu quả xảy ra. Điều này khiến trẻ dễ thành nạn nhân nếu như không được trang bị kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ bản thân mình trước người lạ. Vì vậy việc dạy trẻ kỹ năng bảo vệ bản thân trước người lạ giúp trẻ tư duy, phán đoán được những nguy hiểm có thể xảy ra và tìm các tránh xa, biết cách xử lí tình huống, biết lên tiếng kêu cứu và tìm đến những sự trợ giúp đúng khi cần. Để đảm bảo an toàn cho trẻ, một số giáo viên đã thực hiện các giải pháp để dạy cho trẻ những kiến thức cơ bản về tự bảo vệ bản thân. Tôi thấy những giải pháp đó có những ưu điểm và hạn chế sau:
* Ưu điểm
Giải pháp giúp trẻ đã giáo dục trẻ có kiến thức cơ bản về tự bảo vệ bản thân trước người lạ qua hoạt động học.
Đã chú trọng dạy trẻ cách phân biệt người lạ - người quen.
Cung cấp cho trẻ các kiến thức về một số tình huống an toàn - không an toàn.
* Hạn chế
Chưa chú trọng trong việc cho trẻ được thực hành, trải nghiệm các tình huống an toàn như: Chơi các trò chơi mô phỏng tình huống mà trẻ có thể gặp phải khi có người lạ cố gắng tiếp cận.
Chưa đưa được ra các quy tắc an toàn cho trẻ: không đi theo người lạ, không nhận đồ từ người không quen biết.
Giáo viên chủ yếu sử dụng tranh ảnh để lồng ghép giáo dục trẻ, điều này đã hạn chế việc tạo cơ hội cho trẻ được thể hiện cách xử lý của mình trước những tình huống có thể xảy ra trong cuộc sống hàng ngày của trẻ.
Từ hạn chế trên, tôi nhận thấy cần phải có đổi mới và có thêm các giải pháp thì việc dạy trẻ các kỹ năng bảo vệ bản thân trước người lạ mới đạt được hiệu quả cao. Chính vì vậy, tôi đã mạnh dạn đưa ra “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi có kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân trước người lạ”
III. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến
III.1. Nội dung giải pháp mà tác giả đề xuất:
Đề xuất 4 biện pháp:
* Biện pháp 1: Tự nghiên cứu, bồi dưỡng kiến thức về bảo vệ bản thân trước người lạ cho trẻ.
Trước những yêu cầu ngày càng cao của xã hội và sự đổi mới của chương trình giáo dục mầm non chú trọng phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm, học qua trải nghiệm, tích cực, tự giác, sáng tạo, phù hợp với khả năng của trẻ nhằm giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, thoải mái, không áp đặt trẻ.
Tôi không ngừng tự học, bồi dưỡng kiến thức nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực, kỹ năng của bản thân, trang bị cho mình những kiến thức, kỹ năng tốt nhất để áp dụng vào công tác nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ.
Ngoài ra tôi luôn học hỏi kinh nghiệm, dự giờ dạy chị em đồng nghiệp, tham khảo, chọn lọc các giờ dạy hay và áp dụng vào hoạt động giảng dạy của lớp mình phụ trách.
Bên cạnh đấy tôi sưu tầm rất nhiều video, tìm hiểu 1 số phần mềm, trang web giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ như trên kênh: youtube kids, chương trình kỹ năng sống trên VTV3... để làm tư liệu học tập hoặc dùng để trao đổi với phụ huynh để truyền tải tới trẻ giúp trẻ ôn luyện, củng cố tại nhà.
* Biện pháp 2: Đưa nội dung giáo dục kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước người lạ lồng ghép vào các các hoạt động tại trường
+ Thông qua giờ đón - trả trẻ
Trò chuyện với trẻ về nhận diện được người lạ, người không quen biết, không bắt chuyện, đi theo người lạ, không nhận quà, kẹo bánh từ người không quen, các kỹ năng cần thiết, cách xử lý khi gặp người lạ, dạy trẻ về thuộc số điện thoại của bố mẹ để sử dụng khi cần…
Giờ hoạt động chiều, trước giờ trả trẻ, tôi đưa ra các tình huống và cùng trò chuyện với trẻ về các biện pháp, cách giải quyết các tình huống gặp phải. Qua đó, giúp trẻ nhớ lại các kỹ năng mà đầu giờ tôi đã cung cấp cho trẻ. Đây cũng là một cách để giúp củng cố, ghi nhớ lại kỹ năng mà trẻ được nghe, được biết như:
Giúp trẻ nhận biết người lạ là người như thế nào?
- Là người bé không quen biết, chưa gặp mặt lần nào
- Là người bé mới nhìn thấy lần đầu tiên
Giúp trẻ ghi nhớ số điện thoại cần thiết:
- Số điện thoại của bố mẹ
- Số điện thoại gọi khi nguy cấp: 113- cảnh sát, 114- chữa cháy, 115- cứu thương
+ Thông qua hoạt động học
Ở lĩnh vực phát triển ngôn ngữ: tôi khéo léo lựa chọn các câu chuyện, bài thơ, bài hát có nội dung phù hợp để lồng ghép giáo dục trẻ.
Ví dụ với tiết kể chuyện tôi xây dựng một câu chuyện: khi Bé An ở nhà một mình và có một người lại đến gõ cửa. Tôi kể chuyện sau đó đưa ra các câu hỏi đàm thoại để trẻ khắc sâu nội dung câu chuyện sau đó hỏi trẻ về cách giải quyết nếu trẻ gặp tình huống. Giáo dục trẻ cách xử lý tình huống phù hợp.
Lĩnh vực phát triển tình cảm- kỹ năng xã hội: Tôi lựa chọn các nội dung như:
Chủ đề Bản thân: Dạy trẻ kỹ năng bé làm gì khi gặp người lạ
Chủ đề gia đình: An toàn khi ở nhà một mình
Hình ảnh 1: Trẻ thảo luận nhóm khi tham gia hoạt động
+ Thông qua trò chơi học tập
Tôi đã chọn những trò chơi có độ khó vừa cho trẻ. Tôi chuẩn bị những đồ dùng dễ sử dụng và thực sự có hiệu quả, thay đổi hình thức khác nhau để giúp trẻ hứng thú, không bị nhàm chán.
Trò chơi 1: Nên và không nên: Cách chơi: Trên màn hình xuất hiện những hình ảnh chơi an toàn và nguy hiểm cho bản thân trẻ. Nhiệm vụ của các con là hãy giúp cô phân biệt được các hình ảnh đó bằng cách giơ thẻ nên hay không nên.
Hình ảnh 2: Trẻ đang xem tình huống trò chơi trên tivi
Trò chơi 2: Ai đoán giỏi: Cách chơi: Cô nêu các hành động, yêu cầu trẻ nêu tiếp các hành động đúng để tự bảo vệ bản thân mình. Trẻ lắc xắc xô giành quyền trả lời.
+ Thông qua hoạt động ngoài trời
Tôi cũng đưa ra các trò chơi, thực hành lại các kỹ năng đã được học giúp trẻ khắc sâu, rèn được kỹ năng thuần thục để xử lý khi có sự cố xảy ra.
Hình ảnh 3: Thực hành các kỹ năng trong giờ hoạt động ngoài trời
* Biện pháp 3: Xây dựng các tình huống giả định để giáo dục trẻ có kỹ năng tự bảo vệ bản thân
+ Xây dựng tình huống khi gặp người lạ.
Thông qua các hoạt động, tôi thấy trẻ đã được tìm hiểu về các cách tiếp cận của người lạ có ý đồ xấu. Đã được hướng dẫn cách để ứng xử với người lạ và người không quen. Biết nói “không” khi cần thiết. Song, tôi nhận thấy việc cho trẻ quan sát, trò chuyện, tìm hiểu thông qua hình ảnh, video, phóng sự…trẻ chỉ tiếp thu được kiến thức cơ bản về cách để nhận diện, cách tiếp cận của người lạ, chứ không được rèn luyện được các kỹ năng đó. Trẻ chỉ thật sự hăng say hứng thú khi được tham gia vào các tình huống cụ thể
Tôi đã xây dựng các tình huống giả định:
- Tình huống 1: Khi con đang chơi mà có người không quen biết cho con bánh kẹo, bim bim,.. và muốn đưa con về nhà con sẽ làm gì?
- Tình huống 2: Khi đi trên đường có người lạ bám theo con sẽ làm gì?
- Tình huống 3: Khi bố mẹ vắng nhà, con ở nhà 1 mình có người lạ đến gọi mở cửa để vào nhà sửa mạng internet, thì con sẽ làm thế nào?
Sau các tình huống tôi sẽ cho trẻ suy nghĩ, thảo luận và đưa ra cách xử lý của mình. Tôi sẽ chốt lại các kỹ năng đó, sau đó cho trẻ thực hành, tự trải nghiệm các kỹ năng đã được học vào từng tình huống cụ thể, thì trẻ sẽ khắc sâu hơn cách xử lý phù hợp với từng hoàn cảnh. Từ đó, hình thành ở trẻ tinh thần cảnh giác và luôn có ý thức tự bảo vệ bản thân trước kẻ xấu.
Đây là một số các kỹ năng cần thiết bảo vệ bản thân khi gặp người lạ mà trẻ học được:
Hình ảnh 4: Trẻ không đi theo người lạ, giữ khoảng cách với người lạ
Hình ảnh 5: Trẻ không nhận quà, kẹo bánh từ người không quen
+ Xây dựng tình huống trẻ bị tấn công, bắt cóc và cách xử lý
Tôi nêu ra cho trẻ câu hỏi về tình huống bị bắt cóc, để trẻ tự suy nghĩ ra cách xử lý của bản thân: Trong quá trình tổ chức hoạt động để gây hứng thú đối với trẻ thì không nên áp đặt, gò bó trẻ. Tôi để trẻ được bày tỏ quan điểm, nêu các cách xứ lý ứng phó các tình huống theo cách của mình. Rồi sau đó, tôi mới tổng hợp các cách ứng phó với tình huống cụ thể. Tôi đã hướng dẫn cho trẻ các kỹ năng để ứng phó khi bị kẻ bắt cóc tấn công. Cuối mỗi tình huống tôi khái quát lại nội dung và giáo dục trẻ để trẻ khắc sâu kiến thức.
Hình ảnh 6: Trẻ thực hiện kỹ năng hét to, quay tay cánh quạt
Hình ảnh 7: Trẻ thực hiện kỹ năng bám dính khi bị bắt cóc
Hình ảnh 8: Trẻ thực hiện kỹ năng đấm, đạp mạnh vào kẻ bắt cóc
* Biện pháp 4: Phối hợp với phụ huynh trang bị cho trẻ kỹ năng bảo vệ bản thân trước người lạ
Ngoài việc giáo dục kĩ năng tự bảo vệ trên lớp, tôi còn kết hợp chặt chẽ với cha mẹ trẻ nhằm giúp các cháu có được kỹ năng tự bảo vệ tốt nhất, đảm bảo sự an toàn cho trẻ ở trường cũng như ở nhà, ở ngoài xã hội. Những giờ học về kĩ năng sống tôi đều mời phụ huynh tham gia, vừa để lắng nghe, quan sát phản ứng của con mình trước các tình huống vừa có thể tạo điều kiện để phụ huynh gặp gỡ trao đổi với giáo viên về tính cách đặc điểm của con em mình cho giáo viên nắm bắt dễ dàng hơn.
Tuyên truyền tới phụ huynh qua trao đổi trực tiếp qua các buổi họp phụ huynh, trong giờ đón, trả trẻ để trao đổi những thông tin liên quan đến sự an toàn của trẻ hàng ngày. Một số thông tin có tính thời sự được tôi hết sức lưu tâm, tôi thu thập thông tin quà đài báo in ấn cẩn thận trang trí lên bảng tuyên truyền. Thông qua trao đổi trực tiếp giáo viên có thể truyền đạt thông tin tới phụ huynh một cách chính xác nhất về dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
Tuyên truyền tới phụ huynh bằng cách lập nhóm zalo chung của lớp: tôi đã lập một nhóm zalo chung của cả lớp để tiện cho việc trao đổi các thông tin tới phụ huynh một cách nhanh chóng và chính xác nhất.
Hình ảnh 9: Họp phụ huynh học sinh
III.2. Tính mới, tính sáng tạo
* Tính mới
Tôi đã xây dựng các tình huống giả định vào bối cảnh quen thuộc với trẻ như trường học, công viên, siêu thị…để trẻ dễ hình dung và liên hệ thực tế. Cho trẻ được trực tiếp thực hành các kỹ năng bảo vệ bản thân giúp trẻ có kỹ năng và khắc sâu kiến thức để bảo vệ bản thân trước người lạ cho trẻ.
* Tính sáng tạo:
Trước đây kĩ năng tự bảo vệ, bảo đảm an toàn cho trẻ đã được áp dụng thực hiện nhưng chỉ thực hành trên lý thuyết, truyền đạt kiến thức một cách thụ động, so với trước đây tính mới tính sáng tạo của tôi đó là: Cho trẻ được thực hành, trải nghiệm qua các tình huống cụ thể để hình thành những kĩ năng phản xạ nhanh xử lý và giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải.
Thông qua các trò chơi tương tác, giúp trẻ luyện tập các kỹ năng như nói “không”, chạy trốn, tìm kiếm sự giúp đỡ.
Tạo không khí thoải mái, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức hơn khi cảm thấy thoải mái và an toàn.
III. 3. Phạm vi ảnh hưởng, khả năng áp dụng của sáng kiến:
* Phạm vi ảnh hưởng
Sau một thời gian tiến hành áp dụng những biện pháp mới tại lớp 3-4 tuổi trường mầm non Thanh Sơn, kỹ năng bảo vệ bản thân của trẻ lớp tôi tốt lên rõ rệt. Trẻ có được kiến thức cơ bản, kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân trước người lạ, trẻ mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp với mọi người xung quanh và khi tiếp xúc với người lạ.
Dưới đây là bảng khảo sát kết quả trên trẻ trước và sau khi áp dụng biện pháp:
| TT | Nội dung đánh giá | Trước khi áp dụng | Sau khi áp dụng | |
| Số trẻ đạt | Tỉ lệ | Số trẻ đạt | Tỉ lệ |
| 1 | Trẻ biết không bắt chuyện, đi theo người lạ. Không nhận quà, kẹo bánh từ người không quen. | 10 | 28,5 | 33 | 94,3 |
| 2 | Trẻcókỹnăngxửlýtìnhhuốngkhi bịngườilạtấncông,khốngchế | 5 | 14,2 | 30 | 85,7 |
| 3 | Trẻ nhận diện được người lạ, người không quen biết. | 15 | 42,8 | 32 | 91,4 |
| 4 | Hiểu biết của phụ huynh về kỹ năng giáo dục trẻ bảo vệ bản thân trước người lạ tại nhà. | 22 | 62,8 | 35 | 100 |
| | | | | | |
* Khả năng áp dụng của sáng kiến:
Từ việc áp dụng có hiệu quả tại trường mầm non Thanh Sơn tôi thấy các giải pháp của mình hoàn toàn có thể nhân rộng, thực hiện được trong các trường Mầm non công lập và Tư thục trong huyện và thành phố.
III.4. Hiệu quả, lợi ích thu được từ sáng kiến:
* Hiệu quả kinh tế:
Khi thực hiện sáng kiến, áp dụng các giải pháp không tốn kém về kinh tế cũng như nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực chủ yếu là giáo viên và sự phối kết hợp của phụ huynh học sinh, giáo viên đã tận dụng mọi điều kiện, cơ sở vật chất sẵn có.
* Hiệu quả về mặt xã hội:
Đối với giáo viên: Giáo viên đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm từ đó giáo viên đã năng động, linh hoạt, sáng tạo hơn trong quá trình rèn các kỹ năng bảo vệ bản thân trước người lạ cho trẻ, lồng ghép giáo dục kỹ năng bảo vệ bản thân trước người lạ một cách linh hoạt.
Đối với học sinh: Trẻ mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp, biết các ứng phó với những tình huống nguy hiểm cho bản thân. Trẻ biết phân biệt được người lạ, người quen. Trẻ biết cách kêu cứu. Trẻ được rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, hợp tác giúp trẻ dễ dàng hoà nhập với môi trường xung quanh, xây dựng các mối quan hệ lành mạnh.
Đối với phụ huynh: Phụ huynh có hiểu biết về kiến thức giáo dục kỹ năng bảo vệ bản thân trước người lạ cho trẻ. Phụ huynh đã kết hợp với cô giáo cùng lớp chăm sóc giáo dục trẻ tại nhà.
Trên đây là “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi có kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân trước người lạ” mà tôi đã áp dụng với trẻ tại lớp tôi, nhằm khắc phục được những hạn chế của lớp, tạo điều kiện cho trẻ kỹ năng cần thiết để bảo vệ bản thân cho trẻ mầm non đạt hiệu quả cao góp phần nâng cao chất lượng dạy và học đáp ứng yêu cầu đổi mới hình thức dạy học của giáo viên mầm non trong giai đoạn hiện nay. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của đồng chí lãnh đạo, Hội đồng đánh giá hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng cấp cơ sở để tôi hoàn thiện hơn trong việc giáo dục chăm sóc trẻ tại lớp - trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
| CƠ QUAN ĐƠN VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN | TÁC GIẢ SÁNG KIẾN Đặng Thu Thảo |